Złość u starszych dzieci

U starszych dzieci złość wywołana jest przez sprzeciwianie się ich dążeniom, przeszkadzanie w aktualnym działaniu, ustawiczne wynajdywanie błędów, poszturchiwanie, „pouczanie” albo robienie niekorzystnych porównań z innymi dziećmi. Dziecko złości się także z powodu własnych pomyłek i własnej nieporadności oraz kiedy wyczuwa, że jest niesłusznie karane, lekceważone, pomijane lub ośmieszane przez inne.dzieci. Z chwilą gdy zainteresowania dziecka rozszerzają się poza dom, pojawia się więcej bodźców do złości i obaw (Jersild i Tasch, 1949: Jersild, 1954a). Chłopcy irytują się łatwo pod wpływem takich niekorzystnych sytuacji i przeszkód, jak upływ powietrza z roweru, przykry zapach, konieczność zajęcia się czymś nielubianym, niepowodzenie i nie otrzymanie czegoś, co im obiecano, natomiast dziewczęta irytują się głównie z powodu zakazów bawienia się poza domem, obcinania włosów oraz bicia (Zeligs, 1941).

Do najpowszechniejszych bodźców społecznych wywołujących złość u starszych dzieci należą: zawstydzanie za coś, czego dziecko nie zrobiło, oszukanie przez inną osobę, robienie rzeczy niewłaściwych, straszenie. W domu powodem wybuchów złości jest bicie i łajanie, zwłaszcza za coś, czego dzieci nie zrobiły. Do czynników szkolnych należy otrzymywanie niskich ocen, oddziaływanie nauczyciela, gdy jest on w złym humorze, przychodzenie matki do szkoły, wreszcie to, że dzieci mają swoich ulubionych nauczycieli. Spośród czynników osobistych dzieci wymieniają najczęściej przekleństwa, kłamstwa, obgryzanie paznokci, złe nawyki i oskarżanie o kłamstwo (Zeligs, 1941).

Starsze dziecko doświadcza więcej napięć i zahamowań emocjonalnych

Zahamowanie to wyraża się w poczuciu bezradności, rozczarowaniu, poczuciu niższości i obawie, a pojawia się także, gdy jakieś pragnienie nie zostaje zrealizowane (Cole, 1954). Dążąc do niezależności dziecko ciągle napotyka przeszkody. Rodzice, nauczyciele lub społeczeństwo nie pozwalają dziecku działać według jego woli. Często zahamowanie wynika z winy dziecka. Pragnie ono wykonywać takie czynności, do których nie ma odpowiedniego przygotowania i wykształconych sprawności albo doświadczenia. Złości się więc, gdy życzenia jego nie zostały spełnione.

Reakcje złości. Sposoby przejawiania się gniewu są różne u poszczególnych dzieci, co należy przypisać częściowo ograniczeniom środowiskowym, a częściowo kształceniu. U niemowląt i u bardzo małych dzieci indywidualne różnice zaznaczają się w daleko niższym stopniu niż w późniejszym wieku dziecięcym i młodzieżowym. Mimo że dzieci wyrażają różnie swoją złość, to jednak większość form reakcji złości można ująć w dwie zasadnicze grupy: impulsywną i hamowaną. Reakcje impulsywne są bezpośrednio skierowane przeciwko osobie lub przedmiotowi, który wywołał złość dziecka. Reakcje hamowane, to te, które są ukrywane lub też opanowywane przez dziecko. Reakcje impulsywne, które przez starsze dzieci są skuteczniej opanowywane niż przez młodsze, pojawiają się u tych dzieci, których rodzice nie wykazują dostatecznej stanowczości i dojrzałości w postępowaniu i w konsekwencji nie dostarczają dziecku niezbędnych motywów do opanowywania złości (Beeler, 1953).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>