Współczucie

Współczucie jest formą zachowania się społecznego, w której dziecko ulega wpływowi stanu uczuciowego doświadczanego przez inną jednostkę, zarówno przez dorosłego, jak i dziecko. Wyczerpujące studium nad badaniem współczucia dzieci w żłobkach wskazało na szereg doniosłych faktów związanych z tą formą społecznego zachowania się małych dzieci, U dzieci dwu- i trzyletnich na ogół nie wywoływały współczucia takie zjawiska, jak rany, obrzęki, guzy, lekkie torsje, które u dorosłego spowodować mogą złe samopoczucie albo chorobę: nie wzbudzały też współczucia opowiadania o Czerwonym Kapturku zjadanym przez wilka, obrazki przedstawiające nieszczęśliwe wypadki, pogrzeby, ludzi ułomnych i ludzi chodzących na szczudłach. Trzylatki przeważnie, choć nie zawsze, współczują ludziom, którzy mają przykry wygląd ze względu na obandażowanie, ślepotę, skażenie cery, czerwone obrzęki, szramy albo blizny: reagują one ponadto współczuciem na pozbawienie kogoś zabawki, pokarmu albo matki, na sytuacje takie, jak przerwanie komuś zabawy w guziki albo jazdy na rowerze, na ograniczanie aktywności dziecka, które ma leżeć spokojnie w łóżeczku, na frustracje w działaniu, na zaatakowanie jednego dziecka przez drugie, na nieporadne wykonywanie podjętego zadania, na przewrócenie się, płacz albo krzyk.

Współczucie u małych dzieci wyraża się tym, że pomagają one innym, usuwają albo usiłują usunąć przyczynę przykrości, obdarzają drugich pieszczotami, uściskami i pocałunkami, gniewają się na to, co spowodowało przykrość, bronią i chronią osobę doznającą przykrości, opowiadają osobie dorosłej albo dziecku o czyjejś przykrości, pytają o jej przyczynę i doradzają albo pomagają w usunięciu powodu przykrości. Sporadycznie zaobserwować można reakcje stanowiące wyraz braku współczucia. Polegają one na tym, że dziecko śmieje się z osoby, którą spotkała przykrość, wykorzystuje sytuację, aby zagrać w niej własną rolę, przeważnie dominującą, w której atakuje dziecko doznające przykrości albo jedynie przypatruje się krzywdzie drugiego nie przejawiając współczucia (Murphy, 1937). Niektóre małe dzieci w ten sposób przejawiają współczucie, że są grzeczne dla nowicjuszów w grupie oraz bronią praw dzieci młodszych lub niezdolnych do samodzielnej obrony (Berne, 1930: Bridges, 1933: Breckenridge i Vincent, 1954).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>