Rozwój społeczny – kontynuacja

Uspołecznianie i uczenie się współżycia w środowisku społecznym jest procesem trudnym: wskazują na to badania przeprowadzone nad dorosłymi, od których żądano, aby przypomnieli sobie przyjemne i nieprzyjemne doświadczenia z rozmaitych okresów dzieciństwa. W jednym z badań okazało się, że nieprzyjemne doświadczenia przeważały w późniejszym dzieciństwie, tzn. między szóstym a dwunastym rokiem życia. Przeważająca liczba wspomnień, związanych z nieprzyjemnymi doświadczeniami, dotyczyła trudności współżycia w środowisku społecznym, a szczególnie było to: zmuszanie dziecka do robienia czegoś nieprzyjemnego, wyśmiewanie i karcenie go, walki z przyjaciółmi i wywoływanie w nim poczucia winy (Thompson i Witryol, 1948), Bardzo małe dzieci w pierwszych doświadczeniach poza domem doznają zaburzeń uczuciowych. Im dzieci są młodsze, tym więcej zaburzeń wywołują w nich te doświadczenia (Heathers, 1954).

Podłoże kontaktów społecznych. „Uspołecznienie”, jak podkreśla Harris (1946), „nie przebiega w próżni”. Jeśli dziecko ma się nauczyć współżycia społecznego z innymi, musi mieć duże możliwości uczenia się. Im wcześniej będzie miało te możliwości, tym łatwiej nauczy się tych norm postępowania, co z kolei ułatwi mu przystosowanie się do grup społecznych. Wskazane jest, aby dziecko już przed wstąpieniem do szkoły miało możność uzupełniania kontaktów społecznych z członkami rodziny w domu i z innymi dziećmi w sąsiedztwie, w żłobku albo przedszkolu: tam bowiem kontakty społeczne dziecka będą najbardziej właściwie skierowane (Jersild, 1954), Dziecko z każdym rokiem, w miarę jak wzrasta, ma w szkole, na kursach szkoleniowych i w rozmaitych organizacjach coraz więcej kontaktów z innymi ludźmi, zwłaszcza z dziećmi w równym wieku i na równym poziomie uzdolnień. Wynikiem tego jest stopniowy rozwój uspołecznienia poprzez lata dziecięctwa (Mayo, 1950). Patrz rysunek 39.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>