Reakcje zazdrości

W miarę jak dzieci rozszerzają swoje zainteresowania na sprawy pozarodzinne, zazdrość w stosunku do członków rodziny przejawia się w mniejszym stopniu. Może ona wyrazić się w reakcjach dziecka skierowanych na kolegów szkolnych oraz kolegów z tej samej klasy, a zwłaszcza na tych, którzy wyróżniają się w nauce i sporcie, albo tych, którzy uznawani są za przywódców grupy. Jeśli nauczyciel w szkole ma swoich ulubieńców lub wprowadza niesprawiedliwe rozróżnienia między dziećmi, może wywołać zazdrość tak silną jak wśród rodzeństwa (Merry i Merry, 1950). Dzieci przeważnie zazdroszczą swoim kolegom ich powodzenia w pracy szkolnej i w sporcie oraz większej liczby przyjaciół. Większość dzieci, nawet wśród najmłodszych, przejawia zazdrość o posiadanie większej ilości przedmiotów.

Dziecko, które nie ma tyle zabawek i takich jak towarzysze zabawy, czuje się nieszczęśliwe z tego powodu. Wśród rodzeństwa posiadanie przez wszystkich jednakowych przedmiotów nie zawsze rozwiązuje ten problem (Sewall, 1930). Starsze dziecko uważa, że powinno mieć ich więcej niż młodsze ze względu na swoje starszeństwo. Gdy dziecko staje się starsze, zazdrości innym dzieciom, że lepiej mieszkają, że ich rodziny mają samochody, aparaty telewizyjne, których jego rodzice nie posiadają, że mają oni więcej ubrań lub jeżdżą na wycieczki do bardziej atrakcyjnych miejscowości. Reakcje zazdrości. Zazdrość rozpoczyna się od napięcia i przeważnie rozładowuje się w rozmaitych reakcjach, z których najważniejszymi są:

– 1. Agresja albo wrogość skierowana przeciw rywalowi albo w skrajnych przypadkach przeciw komukolwiek.

– 2. Chęć upodobnienia się do rywala, przejawiająca się w regresji do infantylnych sposobów zachowania się.

– 3. Odwracanie się od ukochanej osoby.

– 4. Przygnębienie, wyrażające się przeważnie w postawie „nie chcę”.

– 5. Masochizm, szczególnie w wieku dojrzewania, wyrażający się w zadawaniu sobie bólu.

– 6. Sublimacja i twórcze współzawodnictwo (Wollmer, 1946).

U małych dzieci reakcje zazdrości mogą być bezpośrednie lub pośrednie

Dziecko przeżywające zazdrość będzie przejawiało ją w różnych formach zachowania się w różnych okresach i w rozmaitych sytuacjach. Zachowanie się w stosunku do tej samej osoby będzie od czasu do czasu inne, począwszy od form atakowania aż do prób zdobycia sympatii. Większość jednak sposobów zachowania dziecka zazdrosnego cechuje uczucie niepewności: dziecko sugeruje, że chce bronić swoich praw albo chce się poprawić, chociaż nie ma do tego wyraźnych powodów. Zakres reakcji zazdrości przejawianych przez dziecko zależy od różnych prób, jakie podejmuje ono w celu rozwiązania tego problemu. Obserwacja reakcji czteroletniego dziecka na pojawienie się nowego dziecka w rodzinie ukazała różnorodność form jego zazdrości, kiedy próbowało ono przystosować się do tak poważnej zmiany w swoim życiu. Dziecko wszelkimi sposobami starało się zwrócić uwagę na siebie: poprzez ssanie palca, werbalną walkę z niemowlęciem i wrogą postawę wobec rodziców (Amonymous, 1949). Czasami reakcje zazdrości przybierają formę natręctw i przenikają całe myślenie dziecka. Czasami zaś są sporadyczne i przejawiają się wtedy, gdy dziecko bezpośrednio styka się z takimi czynnikami, które wywołują zazdrość (Jer- sild, 1954).

U małych dzieci reakcje zazdrości mogą być bezpośrednie lub pośrednie. Reakcje bezpośrednie są agresywne i wyrażają się w takich atakach, jak: kopanie, popychanie, bicie i drapanie osoby, którą dziecko uważa za swego rywala albo której uwagę chce na siebie skierować. Czasami ataki są tak intensywne, że powodują rzeczywiste niebezpieczeństwo. Dziecko przeżywające zazdrość może także używać bezpośrednich i bardziej subtelnych sposobów okazywania swojej zazdrości, jak: moczenie się, ssanie kciuka, przejawianie strachu, którego przedtem nie przejawiało, idiosynkrazja do jedzenia, ogólna niegrzecz- ność, destrukcyjne zachowanie, werbalne reakcje, takie jak plotkowanie i przezywanie, okazywanie bezradności, kierowanie swoich uczuć na zabawy i zwierzęta albo zwracanie na siebie uwagi poprzez symulowanie bólu (Foster, 1927: Sewall, 1930: Merkey, 1935: Levy, 1937: Merry i Merry, 1950: Neisser, 1951: Garrison, 1952: Jersild, 1954, 1954a: Brec- kenridge i Vincent, 1955),

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>