PRAWIDŁOWOŚĆ ROZWOJU UCZUĆ

W momencie urodzenia lub wkrótce po urodzeniu pierwszym objawem emocjonalnym zachowania się jest ogólne podniecenie na silne pobudzenie. Podniecenie to jest wynikiem ogólnej aktywności dziecka w momencie jego urodzenia. Noworodek nie ma wyraźnych objawów emocjonalnych, które można byłoby uważać za specyficzny stan uczuciowy. Przy końcu okresu noworodka w jego ogólnym podnieceniu często można wyróżnić proste reakcje zadowolenia lub niezadowolenia. Reakcje niezadowolenia wyraża noworodek nagłą zmianą pozycji ciała, nagłym głośnym krzykiem w przypadku hamowania ruchu, mokrych pieluch i zbliżania zimnych przedmiotów do jego skóry. Tego rodzaju bodźce wywołują krzyk i ogólną aktywność dziecka. Reakcje przyjemne wywołuje kołysanie, gładzenie, przytulanie i ssanie. Niemowlę przejawia zadowolenie poprzez ogólne rozluźnienie mięśni całego ciała (Bakwin, 1947: Spitz, 1949: Banham, 1951: Bousfield i Orbi- son, 1952: Jersild, 1954, 1954a).

Wraz z tymi prostymi reakcjami uczuciowymi, pojawiającymi się wkrótce po urodzeniu, rozwijają się u niemowlęcia pewne właściwości emocjonalne, które mogą być z łatwością rozpoznane w jego zachowaniu się. Nawet przed ukończeniem pierwszego roku życia reakcje uczuciowe są tak wyraźne, że mogą zbliżać się do stanów uczuciowych osób dorosłych. W miarę jak dziecko podrasta, rozwija się zakres reakcji uczuciowych, określonych przez dorosłych jako radość, gniew, strach, zazdrość i nienawiść. Te formy emocjonalnego zachowania się można wywołać za pomocą szerokiej skali bodźców, włącznie z takimi jak: przedmioty, ludzie i sytuacje, które poprzednio nie wywoływały reakcji.

Genetyczny rozwój uczuć. Przeprowadzono pewną ilość badań nad określeniem prawidłowości rozwoju uczuć od najprostszych, nie zróżnicowanych stanów podniecenia, przejawiających się już od momentu urodzenia. Przez pewien okres czasu prowadzono obserwacje nad niemowlętami i małymi dziećmi w celu stwierdzenia, w jakim momencie pojawiają się zwykłe poszczególne reakcje uczuciowe i jakie później przybierają formy. Spitz (1949) ustalił, że istnieje prawidłowość w rozwoju uczuć, począwszy od stanu ogólnego podniecenia emocjonalnego do widocznych zmian w emocjonalnym zachowaniu się przy końcu pierwszego roku życia. Zgodnie z jego twierdzeniem, w momencie urodzenia nie ma uczuć przyjemnych, jest tylko stan spokoju. Stan podniecenia w tym czasie ma charakter niezadowolenia. W ciągu pierwszych dwóch miesięcy życia przyjemność i niezadowolenie przejawiają się w reakcjach na bodźce fizyczne. W trzecim miesiącu życia przyjemność jest wywołana pobudzeniem psychicznym, co przejawia się w uśmiechaniu się niemowlęcia na widok twarzy ludzkiej. Nieco później niezadowolenie może być wywołane zarówno bodźcami psychicznymi, jak i fizycznymi, co uwidacznia się w reakcji niemowlęcia, gdy pozostawi się je samo.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>