Naśladowanie reakcji uczuciowych

Reakcji uczuciowych na specyficzne sytuacje można się wyuczyć nie tylko w drodze kształtowania odruchów warunkowych, lecz również w drodze naśladowania tych reakcji, zaobserwowanych u innych. Dziecko naśladuje reakcje uczuciowe zaobserwowane u dorosłych albo u innych dzieci i reaguje na bodźce uczuciowe w taki sposób, w jaki dotychczas nie reagowało. Współczynnik korelacji między strachem dzieci przedszkolnych a strachem ich matek, wynoszący 0,667, wykazuje, że dziecko uczy się bać pewnych sytuacji obserwując obawę matki w tych sytuacjach (Hagman, 1932). Na małe dziecko oddziałuje emocjonalny stosunek matki do niego, wynikający z jej ogólnego „napięcia uczuciowego” (Dunbar, 1934). Niemowlęta poniżej czterech tygodni życia odmawiały ssania piersi, gdy matka była podniecona. Starsze dzieci niekiedy też wzbraniały się przyjmować pokarm, gdy karmiono je w podnieceniu, lecz jadły chętnie, gdy karmiła je osoba spokojna. Tak więc niemowlęta i małe dzieci „w sytuacji bliskiego kontaktu z dorosłymi” dostrzegają reakcje emocjonalne dorosłych i reagują na nie w taki sam sposób (Escalona, 1945).

Uczucia są „udzielające” w tym sensie, że przenoszą się z osoby na osobę. Dotyczy to zarówno starszych dzieci, jak i niemowląt. Dziecko może żywić uczucie niechęci do nauczyciela lub jednego z rodziców rzekomo na skutek złego traktowania go przez tę osobę. Niechęć ta udzieli się również dzieciom przyjaźniącym się z tym dzieckiem, które wkrótce okażą także niechęć do tej samej osoby. Zrzędzący nauczyciel będzie miał prawdopodobnie całą klasę zrzędzących dzieci i wiele z nich pójdzie do domu w takim nastroju. Dziecku podnieconemu i bojaźliwemu natomiast może udzielić się spokój nauczyciela lub przyjaciół. Stopień „zaraźliwości” uczuć zależy nie tyle od wieku dziecka, ile od jego skłonności uczuciowych. Breckenridge i Vincent (1955) wykazali, że „siła albo gwałtowność uczuć określa, czy będą one dominowały nad innymi uczuciami czy też będą podporządkowane innym. Dorośli o normalnym rozwoju uczuć, którzy bardziej panują nad uczuciami niż dzieci, w zasadzie nadają ton całej grupie dzieci, z którymi przebywają”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>