Małe dzieci szybko się uczą nowych reakcji złego humoru

Napad złego humoru może trwać zaledwie kilka minut, rzadko trwa dłużej niż pięć minut, lecz jest on gwałtowny i bezpośrednio skierowany przeciwko osobie lub rzeczy, które dziecko czyni odpowiedzialnymi za niespełnienie jego życzeń. Dziecko jest bardziej destrukcyjne w swoich atakach niż niemowlę i nie waha się kaleczyć i krzywdzić w jakikolwiek sposób, czy to będzie potrącanie, kopanie, gryzienie, plucie, uderzanie, szarpanie itp. Gdy przeszkadza się dziecku dosięgnąć przedmiot lub osobą, na której chce wyładować swą złość, wówczas rzuca się na podłogę, kopie, wrzeszczy, wstrzymuje oddech, szlocha i czyni wszystko, co jest możliwe, aby skierować na siebie uwagę i osiągnąć to, co chce.

Małe dzieci szybko się uczą nowych reakcji złego humoru. W wieku czterech lat życia w napadach gniewu dziecko zaczyna używać również swojej mowy i w ten sposób zmienia typowe przejawy złego humoru. Używa więc przezwisk, chwali się i plotkuje, grozi ucieczką i zabiciem osoby, która je „obraziła”, oraz przedrzeźnia. Jako uzupełnienie werbalnych form wyrażania złości przez dzieci pojawiają się inne formy mniej powszechne, obejmujące działanie zabronione, jak na przykład przewracanie mebli, otwieranie czegoś, co jest niedozwolone, próby zranienia siebie, jak gryzienie i uderzanie głową, lub szukanie ofiary, na której mogłyby wyładować swą złość, szczególnie wśród młodszych dzieci lub zwierząt, czyniąc je przedmiotem agresywnych i fantastycznych zabaw (Goodenough, 1931: Felder, 1932: Caille, 1933: Ricketts, 1934: Jersild i Markey, 1935: Isaacs, 1940: Merry, 1943: Gesell i lig, 1946: Merry i Merry, 1950: Garrison, 1952: Jersild, 1954, 1954a: Breckenridge i Vincent, 1955).

Starsze dziecko musi uczyć się nowych sposobów wyrażenia złości, jeżeli chce uniknąć społecznej dezaprobaty. Jersild (1954a) stwierdza: „Dziecko dopiero wtedy nauczy się kierować swoją złość na przedmiot, który ten gniew wywołał, gdy zostanie zmuszone do hamowania jej przejawów. Zaczyna ono rozumieć, że niepohamowane wyrażanie złości jest dokuczliwe dla innych, a dla niego samego może być nawet niebezpieczne. W ten sposób rozwijając się intelektualnie uczy się, że oprócz otwartego i bezpośredniego ataku istnieją inne sposoby wyrażania złości” (str. 886). Wybuchy złości zmniejszają się pod wpływem presji społecznej oraz w miarę wzrostu sprawności dziecka, dzięki którym pokonuje swoją poprzednią nieporadność, a także pod wpływem zabawy, w której dziecko wyładowuje nadmiar swojej energii (Updegraff i Keister, 1937: Fiete, 1940: Baruch, 1941: Korner, 1947).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>