Istnieje wiele przyczyn agresywności cz. II

Rodzaj agresji, stosowanych przez dziecko, zależy od licznych czynników, takich jak rodzaj środowiska, w którym ono żyje, postawa rodziców albo nauczycieli wobec niego i typy dzieci, z którymi ono obcuje (Body, 1955). To, jak silna jest agresja dziecka, zależy przede wszystkim od stopnia frustracji (Ferguson, 1954). Dzieci nieprzystosowane do otoczenia są w każdym wieku wyraźnie mniej zdolne do opanowania swoich reakcji agresywnych niż dzieci społecznie przystosowane. Nie przyswoiły sobie one wzoru społecznie dopuszczalnej reakcji na frustrację albo też, w czasie naśladowania, wzór ten okazał się za trudny do przyjęcia, (Rosenzweig i Mirmow, 1950: Rosenzweig i Rosenzweig, 1952). Chcąc się przystosować i wejść w środowisko społeczne dziecko w miarę jak pod- rasta musi albo zmienić swoje agresywne zamiary, albo też stopniowo przerzucić je na przedmioty pozaosobowe (Gardner, 1952).

Nieporozumienie pojawia się wtedy, gdy dziecko zaatakuje albo inne dziecko, albo jego własność. Ataki te przybierają rozmaite formy. Najbardziej powszechne są: niszczenie dzieła innego dziecka, zabieranie jego zabawek, płacz, krzyk i atak fizyczny, np, gryzienie, pchanie itp. Nieporozumienia idą w parze z przyjaźnią. Nawet najlepsi przyjaciele kłócą się. Więcej zachodzi nieporozumień między przyjaciółmi aniżeli między dziećmi, które niewiele mają ze sobą wspólnego (Green, 1933, 1933a). U małych dzieci częściej pojawiają się konflikty o własność aniżeli konflikty spowodowane atakiem na osobę dziecka (Murphy, 1937). Nieporozumienia między małymi dziećmi, gdy one są razem, trwają przeciętnie około 30 sekund i pojawiają się mniej więcej co 5 minut {Green, 1933a). Większość dzieci likwiduje swoje nieporozumienia w ten sposób, że jedno dziecko ulega sile drugiego. Najczęściej ulega dziecko młodsze albo słabsze. Innym razem któreś z rodziców albo nauczyciel interweniuje i rozstrzyga spór. Rzadko zdarza się nieporozumienie, które kończy się interwencją innego dziecka, kompromisem albo dobrowolnym ustąpieniem jednego z dzieci (Dawe, 1934). Nieporozumienia między dziećmi rzadko prowadzą do poważnych albo długotrwałych konsekwencji. Po nieporozumieniu dzieci zachowują się w stosunku do siebie raczej grzecznie i przyjaźnie niż niechętnie (Dawe, 1934: Jersild i Markey, 1935). Postawy dziecka przejawiające się w czasie nieporozumień są bezpośrednim odbiciem postaw rodziców i ról spełnianych przez rodziców w domu (Fitę, 1956). Rozmaite czynniki wpływają na częstość, siłę i formę nieporozumień. Nieporozumienia przeważnie osiągają punkt kulminacyjny około trzeciego roku życia: odtąd są one coraz rzadsze, lecz trwają dłużej, a walka staje się coraz ostrzejsza, w miarę jak dzieci pod- rastają (Forest i inni, 1934: Jersild i Markey, 1935: Jersild i Fitę,’1936: Appel, 1942). Rodzaj czynności, o którą chodzi, wpływa na częstość i typ nieporozumienia. Wszelkiego rodzaju zabawy twórcze prowadzą najczęściej do nieporozumień, gdyż wszystkie implikują współdziałanie. Najmniej nieporozumień pojawia się wtedy, gdy zabawa ma charakter indywidualny albo gdy przybiera formę spokojnego, intelektualnego zajęcia (Green, 1933a). Chłopcy kłócą się przeważnie częściej niż dziewczęta, częściej kłótnie wszczynają, częściej się krzywdzą, a ich agresja jest bardziej dynamiczna i bardziej zmierza do przewagi nad innymi. Dziewczęta są więcej agresywne wtedy, gdy bawią się z chłopcami niż wtedy, gdy bawią się z. dziewczynkami (Green, 1933a: Muste i Sbarpe, 1947: P. S. Sears, 1951: R. R. Sears i inni, 1953). Dzieci z biedniejszych grup społeczno-ekonomicznych są zwykle bardziej agresywne i kłótliwe niż dzieci z grup bogatszych (McKee i Leader, 1955).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>