Charakterystyka bodźców wywołujących strach

Mimo że jest dużo różnych bodźców wywołujących strach u dzieci, to jednak niektóre z tych bodźców mają pewne cechy wspólne. Nasuwa to przypuszczenie, że nie bodziec jako taki decyduje o tym, czy pojawi się reakcja strachu, czy nie, lecz raczej sposób, w jaki on działa. Ważną cechą charakterystyczną dla wszelkich bodźców wywołujących strach jest to, że pojawiają się one nagle i niespodziewanie, co daje dziecku małą możliwość dostosowania się do zmienionej sytuacji (Jones i Jones, 1928, Kestenberg, 1928). Strach przed obcymi, który przejawia przeważająca liczba niemowląt, tłumaczy się częściowo tym, że dziecko spodziewa się zobaczyć osobę znajomą i nie jest zdolne do szybkiego przestawienia się i spokojnego reagowania przy spotkaniu nagle pojawiającej się osoby obcej (Watson, 1925). W miarę jak dziecko podrasta i dojrzewa intelektualnie, umie lepiej i szybciej dostosować się do nagłych i zaskakujących warunków.

Z nagłością i nieoczekiwaniem bodźców wiąże się ściśle nowość i obcość. Bodźce, które zawierają element nowości, wywołują strach, gdy tymczasem te same bodźce po usunięciu elementu nowości nie wywołują obawy. Dużo przypadków strachu pojawiającego się w obecności osób znajomych wywołuje ich zmieniony niezwykły wygląd, na przykład, gdy niańka włoży suknie odświętne. Z chwilą gdy dziecko pozna niańkę i gdy znika element nowości, znika również lęk.

Wpływ kondycji dziecka. Fizyczna i psychiczna kondycja dziecka w chwili, gdy działa bodziec strachu, współwyznacza w dużym stopniu reakcje na bodziec. Jeśli dziecko jest zmęczone, głodne albo uczuciowo załamane, będzie reagowało z większym lękiem niż wtedy, gdy jego kondycja jest lepsza. Również wtedy, gdy dziecko jest samo, reaguje inaczej niż wtedy, gdy jest z matką, niańką albo osobą, do której ma zaufanie. Jeśli dziecko pamięta podobne, nieprzyjemne i przerażające doświadczenie z przeszłości, będzie reagowało objawami strachu w takich no- wych sytuacjach, które normalnie nie wzbudzają w nim obaw, a tylko przypominają mu dawne przykre doświadczenie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>