Monthly Archives Listopad 2015

Stosunki dzieci z dorosłymi

Jeśli nawet małe dziecko z roku na rok spędza mniej czasu z dorosłymi i przeciwstawia się coraz bardziej autorytetowi dorosłych, to jednak podlega ono w dużym stopniu ich wpływowi nie tylko w zakresie wzorów zachowania się, lecz również w kształtowaniu swych postaw społecznych. Przede wszystkim rodzice i nauczyciele są odpowiedzialni za to, jakie postawy społeczne rozwiną się u dziecka, czy będą to postawy pozytywne, prowadzące do przyjaznej współpracy z innymi, czy też postawy nietolerancji i uprzedzeń przeciwko tym, którzy się różnią od danego dziecka, nawet, gdyby te różnice nie wynikały ze stosunku pod- rzędności (Garrison, 1952).

Read More

Jak opiekować się ociężałym dzieckiem w domu

Gdy rodzice dojdą do wniosku, że mają dziecko opóźnione w rozwoju umysłowym, zwracają się na ogół do lekarza czy pracownika socjalnego z prośbą o specjalne zalecenia dotyczące zakupu odpowiednich zabawek i pomocy naukowych oraz udzielania dziecku odpowiedniego instruktażu w domu. Wiąże się to z dość naturalnym u każdego człowieka przekonaniem, że upośledzone dziecko bardzo różni się we wszystkim od innych dzieci. A w istocie sprawa polega na tym, że zainteresowania i umiejętności opóźnionego w rozwoju dziecka nie są po prostu adekwatne do jego wieku liczonego w latach, odpowiadają natomiast jego wiekowi intelektualnemu. Taki malec bawi się na ogół z dziećmi młodszymi od siebie i interesuje się zabawkami przeznaczonymi na młodszy wiek. Nie będzie próbował wiązać bucików i odróżniać pierwszych literek przed ukończeniem 5 czy 6 lat. Może mieć trudności z interpretowaniem znaczenia tego, co widział, czy słyszał. Może być niezręczny bądź nadmiernie ruchliwy.

Read More

Rozwój mowy

Język jest zdolnością do porozumiewania się z innymi. Obejmuje on wszystkie środki komunikowania się, za pomocą których wyrażamy własne myśli i uczucia, posługując się przy tym różnorodnymi formami, jak: pismo, mowa, znak, wyraz twarzy, gesty, pantomima i sztuka. Jest on jedną z głównych właściwości odróżniających ludzi od niższych gatunków zwierzęcych (Brownfield, 1953). Mowa natomiast, w której dla wyrażenia myśli używa się artykułowanych dźwięków lub słów, jest tylko jedną z form języka. „Rozwój dźwięków, począwszy od niewyraźnych i przypadkowych, przechodzi do jasnych, wyraźnych i kontrolowanych” (Lynip, 1951).

Read More

Reakcje złości

Chociaż w reakcjach złości zachodzą wyraźne różnice u poszczególnych dzieci w różnym wieku, a nawet u tego samego dziecka w od- miennych sytuacjach, to jednak pewne reakcje są typowe w różnych okresach życia. U niemowląt reakcje złości są początkowo przypadkowe i płynne. Niemowlę płacze, krzyczy, kopie, pręży ciało, bije i wygina się. Później skierowuje swoją złość przeciwko przedmiotom i osobom, które wywołały złość. Rzuca się na podłogę, kopie, wrzeszczy, tupie, gryzie, wstrzymuje oddech, kaleczy i niszczy wszystko, co tylko może dosięgnąć. Rzuca i łamie dostępne przedmioty. Jest nieprzyjazne w stosunku do innych dzieci, zwierząt i rodziców. Uderza, szturcha popycha i pluje (Go- odenough, 1931: Gesel i lig, 1946: Merry i Merry, 1950: Garrison, 1952: Jersild, 1954, 1954a: Brec- kenridge i Vincent, 1955).

Read More

WADY FIZYCZNE

Wady fizyczne, nawet nieznaczne, ograniczają możliwości działania dziecka. Zgodnie z twierdzeniem Podolsky’ego (1953a), „…każda wada fizyczna pozostawia określone ślady na rozwoju umysłowym”. Wpływ wad fizycznych na rozwój umysłowy zależy od takich czynników, jak: charakter i ostrość wady, wiek, w którym wada ta występuje, stopień, w jakim ogranicza ona normalną aktywność dziecka, oraz ustosunkowanie się rodziców, nauczycieli i rówieśników do tej wady. U dziecka cierpiącego na reumatyzm, który osłabia działalność serca i powoduje długi okres rekonwalescencji oraz powstrzymuje od udziału w zajęciach z rówieśnikami, zachodzą większe zmiany w psychice niż na przykład u dziecka o słabym wzroku, któremu jedynie dobór odpowiednich okularów może wyrównać wadę (Mohr, 1948).

Read More

Rola uczenia się

Dziecko nie rodzi się z gotowymi reakcjami uczuciowymi na specyficzne bodźce, lecz uczy się reagować na nie w wyniku doświadczenia. Nie ma ono na przykład wrodzonego uczucia strachu przed jakimś specyficznym przedmiotem czy zjawiskiem, jak strach przed ciemnością i wysokością. Dojrzewanie zdolności sensomotorycz- nych i intelektualnych, które są podstawą emocjonalnego zachowania się dziecka, wyraża się w zwiększeniu wrażliwości na bodźce środowiska. I odwrotnie, dziecko staje się coraz bardziej wrażliwe na bodźce emocjonalne pod wpływem oddziaływania na nie poszczególnych przedmiotów i sytuacji. Aktualne doświadczenia życiowe wpływają w dużym stopniu na rozwój uczuć i formę ich wyrażania, którą rozwija każde dziecko indywidualnie (Banham, 1951).

Read More

Zachowanie się społeczne we wczesnym dzieciństwie cz. II

W ciągu wieku przedszkolnego zachodzi duża zmiana w świecie społecznym dziecka, jego wąski świat ograniczający się do rodziny rozszerza się i wzbogaca o doświadczenia zdobyte w grupie rówieśników. Małe dziecko, skoro tylko wejdzie w swój nowy świat społeczny, zdobywa większą swobodę ruchu, niż miało poprzednio, i większą wolność w nawiązywaniu własnych kontaktów społecznych. Musi ono obecnie znaleźć sobie miejsce w tym szerokim świecie, w którym grupa rówieśników stopniowo będzie odgrywać rolę rodziny. Aby umieć dostosować się do tego nowego życia społecznego, dziecko musi nauczyć się tego, czego oczekuje od niego zarówno rodzina, jak i dalsze otoczenie, to znaczy podejmowania odpowiedzialności, zdobycia poczucia własnego ja w stosunku do innych w takim stopniu, aby to umożliwiło mu pomyślne dostosowanie się do innych (Havighurst, 1953).

Read More

JAK ROZWIJAJĄ SIĘ UCZUCIA CZ. II

Rozwój intelektualny u dzieci wpływa na zdolność dostrzegania znaczeń poprzednio niezauważonych, koncentrowania uwagi przez dłuższy czas na jednym bodźcu oraz skupienia uczuć na jednym przedmiocie, a nie rozpraszaniu się, jak to przejawia się u dziecka w pierwszych miesiącach życia. Wraz z rozwojem wyobraźni i rozumowania dziecka, przedmioty zaczynają oddziaływać na nie w inny sposób niż we wczesnych latach jego życia, kiedy zdolności te jeszcze się nie rozwinęły. Rozwój zdolności przewidywania i zapamiętywania wpływa podobnie na reakcje emocjonalne dziecka. Reaguje więc ono na bodźce, które w poprzednim okresie były mu całkowicie obojętne (Shirley, 1943: Jersild i Holmes, 1935: Bousfield i Orbison, 1952: Jersild, 1954, 1954a: Breeken- ridge i Vincent, 1955).

Read More

Reakcje radości

Starsze dziecko odczuwa wyraźną przyjemność z pokonywania wszelkich niebezpieczeństw, zwłaszcza wtedy, kiedy nie pozwala mu się czegoś robić, ponieważ jest to niebezpieczne. Przyjemność pochodzi głównie z tego, że doznaje ono uczucia wyższości. Podobnie cieszy je płatanie figlów, stawianie innych w kłopotliwej sytuacji oraz sprzeczne sytuacje. Szczególne zadowolenie dają dziecku żarty lub dowcipy czynione na tematy zakazane, jak płeć lub wydzielanie. Dowcipy, szczególnie gdy przedmiotem ich są starsze dzieci lub dorośli, sprawiają mu przyjemność, ponieważ doznaje uczucia wyższości. Dziecko odczuwa przyjemność z przyjmowania takich zakazanych pokarmów, jak wódka lub palenie papierosów, co pochodzi głównie z uczucia satysfakcji, że nikt go na tym nie przyłapał (Gregg, 1928: Wilson, 1931: Brackett, 1933, 1934: Blatz i inni, 1937: Brumbaugh, 1939: Laing, 1939: Gesell i lig, 1946: Garrison, 1952: Jersild, 1954, 1954a: Breckenridge i Vincent 1955). Badania nad źródłem zadowolenia i radości u dzieci wykazały, że starsze dzieci bardziej niż młodsze odczuwają przyjemność wypływającą z odkrycia własnego „ja”, osiągnięć, powodzeń, sukcesów, otrzymywanych darów i dobrych stosunków z ludźmi (Jersild i Tasch, 1949).

Read More

Głuchonieme dziecko cz. II

Dzieci z upośledzonym wzrokiem wbrew pozorom są w stanie uczestniczyć w zajęciach w zwykłej szkole (lub w przedszkolu), choć jednocześnie muszą uczęszczać na zajęcia specjalne. W gruncie rzeczy zadziwia i pobudza do entuzjazmu często obserwowany fakt, że 3- lub 4-letni niewidomy malec tak znakomicie daje sobie radę w grupie przedszkolnej widzących dzieci. Niedoświadczona wychowawczyni, podobnie jak rodzice, jest pełna niepokoju i otacza początkowo dziecko szczególną opieką, dopóki nie dotrze do jej świadomości, że nadopiekuńczość jest zbyteczna i należy dostosować się do dziecka. Nie zwalnia to oczywiście od rozsądnej czujności i okazywania takiemu dziecku specjalnych względów. Inne dzieci, zaspokoiwszy wstępną ciekawość, z łatwością akceptują

Read More

Negatywizm – kontynuacja

Forma, jaką przybiera negatywizm,, zmienia się z wiekiem. Wśród małych dzieci spotykamy rozmaite formy, począwszy od zwykłej opozycji aż do czynnego działania, wprost sprzecznego z tym, czego się od dziecka wymaga. Wtedy ono nie tylko nie „przymila się”, lecz nie chce spełniać poleceń, udaje, że nie słyszy i nie rozumie, wykazuje upór nie chcąc spełniać unormowanych czynności, takich jak jedzenie i toaleta, wreszcie przejawia liczne formy egocentryczne, takie jak rozkazywanie, żądanie, ucieczka albo chowanie się.

Read More